على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2305

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عتار ( att r ) ا . ع . دلاور . و اسب توانا . و جاى درشت و خالى . عتاق ( at q ) م . ع . عتق عتقا و عتاقا و عتاقة . مر . عتق . عتاق ( et q ) ع . ج . عتيق . و عتاق الخيل : اسبان برگزيده و گرامى . و عتاق الطير : مرغان شكارى . عتاق ( ot q ) ص . ع . مى كهنه و نيكو . عتاقة ( at qat ) ا . ع . آزادى . و مولى عتاقة : غلام آزاد كرده . عتاقة ( at qat ) م . ع . عتق عتقا و عتاقا و عتاقة . مر . عتق . عتال ( att l ) ا . ع . كسى كه كلوخ كلان از زمين بر مىكند . عتان ( et n ) ا . ع . سرگين . و نمك كه در دباغت پوستها به كار برند . و نام آبى در مقابل خيبر . عتاه ( at h ) م . ع . عته الرجل عتها و عتاها و عتاهة ( از باب سمع ) : ناقص شد عقل آن مرد بدون جنون و مدهوش شد . عتاه ( ot h ) م . ع . عته الرجل ( مجهولا ) عتها و عتها و عتاها : سبك عقل گرديد و كم شد عقل او و مدهوش گشت و رفت خرد او . و عته فى العلم : آزمند علم گرديد و حريص شد بر آن . و عته فى فلان : حريص كرده شد بر آن . و عته فى فلان : حريص كرده شد بر اذيت فلان و بر حكايت كردن كلام او . عتاهة ( at hat ) ا . ع . دل شدگى . و بىعقلى . و گمراهى . و آوارگى . و تقليد . و مردم گمراه . عتاهة ( at hat ) م . ع . عته عتها و عتاها و عتاهة . مر . عتاه . عتاهية ( at hiyat ) و ( ot hiyat ) ا . ع . مردم گمراه و احمق . و ابو العتاهية : لقب مردى نه كنيهء او زيرا اب در اينجا بمعنى صاحب است . عتائق ( at eq ) ع . ج . عتيقة . عتب ( atb ) م . ع . عتب عليه عتبا و معتبا و معتبة و معتبة و عتيبى و تعتابا و عتبانا و عتبانا ( از باب ضرب و نصر ) : خشم گرفت بر او و ملامت كرد او را در خشم و سخط . و فى الدعاء : عتبت بجهلى عليك يعنى خشم كردم از جهة نادانى خودم بر تو . و عتب البعير عتبا و عتبانا و تعتابا : بر سه پاى رفت آن شتر و شبيه بلنگيدن رفت . و عتب الرجل : يك پاى برداشته آن مرد و جستن گرفت . و ما عتبت بابه : پاسپر نكردم استانهء در او را يعنى گاهى بدر خانه‌اش نرفتم . عتب ( atb ) ا . ع . خشم . و ملامت . و لنگى . عتب ( etb ) ص . ع . بسيار عتاب‌كننده . عتب ( atab ) ا . ع . امر كريه و ناخوش . و سختى . و ما فى هذا الامر رتب و لا عتب : نيست در اين كار شدت و سختى . و نيز عتب : تباهى . و ميان انگشت سبابه و وسطى . و ميان وسطى و بنصر . و چوبهاى پهن كه بر عود نهند تا تارهاى عود را بدان دراز كشند . و درشتى زمين . و ج . عتبة . عتبات ( atab t ) ع . ج . عتبة . عتبات ( atab t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مشاهد مقدسه‌اى كه در عراق عرب واقعند يعنى نجف و كربلا و مشهد كاظمين و مشهد عسكريين . عتبان ( atb n ) و ( atab n ) م . ع . عتب عليه عتبا و عتبانا و عتبانا . مر . عتب . عتبان ( atab n ) م . ع . عتب البعير عتبا و عتبانا . مر . عتب . عتبان ( etb n ) ا . ع . نام مردى . و ام عتبان : كفتار . عتبة ( atabat ) ا . ع . استانهء در و يا چوب بالائين در . و سختى . و كار ناملايم . يق : حمل فلان على عتبة اى امر كريه من البلاء . و پلهء نردبان . و هر پله‌اى . ج : عتب و عتبات . و زن مرد . يق : غير عتبة بيتك اى امراتك . عتبه ( atabe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آستانه . و دربار پادشاهى . عتبه بوسى ( atabe - busi ) ا . پ . بوسيدن استانهء در . و شرفيابى دربار پادشاهى را عتبه بوسى گويند . عتبى ( otb ) ا . ع . خشنودى و رضا . يق : لك العتبى . عتت ( atat ) ا . ع . درشتى در سخن . عتت ( atat ) م . ع . عت عتتا ( از باب سمع ) : درشتى كرد در سخن . عتد ( atad ) ص . ع . شيئ عتد : چيز حاضر و مهيا و آماده . عتد ( atad ) و ( ated ) ص . ع . فرس عتد : اسب آمادهء رفتن . و اسب تواناى تمام اندام . و كذلك فرس عتد . عتدان ( etd n ) ع . ج . عتود . عتدة ( otdat ) ا . ع . ساخت و سامان . و آمادگى . و آنچه جهة سفر و جز آن آماده كنند . عتر ( atr ) م . ع . عتر الرمح و غيره عترا و عترانا ( از باب ضرب ) : استوار گرديد نيزه و جز آن . و عتر الرمح : لرزيد و جنبيد آن نيزه . و عتر الذكر عترا و عتورا : برخيزانيد آن نره را و بنعوظ آورد . و عتر فلان الشاة : ذبح كرد فلان آن گوسپند را . و عتر الرجل عترا و تعتارا : قربانى كرد آن مرد عتيرة را .